BĘC - Październik 1995, nr 10 (44)

 Z cyklu "Z Adasiem o sztuce"

- Narysowałem portret kota! - Zawołał Adaś wpadając do mnie jak burza.
- Tego, który wyleguje się u Kowalskich na balkonie? - Spytałam.
- Nie. - Odparł. - To jest zwykły kot.
- Więc po prostu narysowałeś kota. To nie jest portret.
- Dlaczego?

***

O portrecie można mówić gdy przedstawia konkretną osobę albo konkretne zwierzę. Może więc to być portret Jana Kowalskiego. Ukochany Azor, który jest wspaniałym kundlem i jak żaden inny pies ma równiutkie czarne skarpetki na białych przednich łapkach, może pozować do portretu. Do portretu bowiem się pozuje. Chociaż bywają też portrety malowane z pamięci.
Są portrety przedstawiające całą postać i takie, które przedstawiają postać od pasa w górę. Można też mówić o portrecie, gdy na obrazie lub rysunku przedstawiona została sama głowa. Istnieją portrety zbiorowe na przykład całej rodziny.
Dzisiaj każdy kogo na to stać może zamówić sobie u malarza swój portret. Dawniej jednak malowano portrety tylko królom, biskupom lub walecznym rycerzom. Przedstawiano ich z przedmiotami charakterystycznymi dla piastowanego urzędu. Taki przedmiot nazywa się atrybut. Atrybutem króla jest berło, jabłko i korona. Zaś atrybutem biskupa pastorał - laska zakręcona na końcu. Atrybutem rycerza jest zbroja lub miecz. A co jest atrybutem malarza? Oczywiście... pędzel.